Słowniczek

ADWENTÓWKA


Adwentówka – jest to potoczna nazwa spotkania parafialnego, które odbywa się właśnie w czasie adwentu, a co stanowi swojego rodzaju ewangelicki odpowiednik „opłatków” i „wigilijek”, organizowanych przez różne grupy zawodowe lub zakłady pracy.

BEFKA


BefkaBefka – od łacińskiego słowa biffa oznacza krawat. Jest to część jednego ze strojów liturgicznych księży ewangelickich. Dziś są to dwa paski materiału w kolorze białym, które noszone na czarnej todze pod koloratką, wskazują również na konkretne wyznanie ewangelickie. Luteranie mają befkę rozdzieloną, Kalwiniści całkowicie zszytą, zaś ewangelicy unii staropruskiej noszą befkę zszytą do połowy.

BISKUP


Biskup – z języka greckiego episkopos (łaciński odpowiednik to superintendent), jest to zwierzchnik duchowy określonego obszaru, np. diecezji – biskup diecezjalny, bądź też całego Kościoła krajowego – biskup Kościoła. W historii parafii ewangelickiej dwóch duchownych zostało wybranych superintendentami, a mianowicie ks. sup. Julius Mrongovius oraz ks. sup. Władysław Wernitz.

EWANGELICY


Ewangelicy – tą nazwą określa się członków tak zwanych historycznych Kościołów Reformacji. Są to wspólnoty, które odwołują się do dziedzictwa dwóch głównych nurtów Reformacji: wittenberskiej związanej z Marcinem Lutrem i szwajcarskiej związanej między innymi z Janem Kalwinem. Stąd popularnie nazywa się przedstawicieli tych Kościołów luteranami i kalwinami. Zatem nie każdy ewangelik jest luteraninem, ale każdy luteranin jest ewangelikiem. W Polsce mamy dwa Kościoły ewangelickie. Pierwszy z nich to Kościół Luterański, którego częścią jest nasza parafia. Jego oficjalna nazwa to Kościół Ewangelicko-Augsburski. Odwołuje się ona do „Wyznania augsburskiego, a więc wyznania wiary złożonego przez ewangelików przed cesarzem Karolem V na sejmie w Augsburgu w 1530 roku. Drugi z Kościołów ewangelickich w Polsce to należący do tradycji kalwińskiej Kościół Ewangelicko-Reformowany. Kalwini przed wojną zamieszkiwali nasze miasto i region, dlatego nasza strona również im jest poświęcona. Warto również wspomnieć, że na świecie istnieją także Kościoły Unijne, które łączą wiernych obu wyznań. Historia tej unii sięga roku 1817, kiedy król Fryderyk Wilhelm III Pruski, z okazji 300-lecia Reformacji, doprowadził do połączenia się dwóch Kościołów ewangelickich na terenie swojego królestwa.

KRZYŻ HUGENOCKI


BefkaKrzyż hugenocki – jest symbolem wiary wyznawców kalwinizmu, przede wszystkim we Francji, a współcześnie także w innych krajach w tym w Polsce. Historia jego powstania sięga XVIII wiecznej Francji, kiedy to w okresie prześladowań religijnych ze strony katolickiej monarchii był noszony przez wyznawców kalwinizmu, nazywanych hugenotami. Krzyż wskazywał na wyznanie osoby go noszącej, ale także, poprzez swoje podobieństwo do krzyża Zakonu Ducha Świętego – katolickiej organizacji monarchistycznej – chronił przed represjami.

Jego symbolika opisywana jest następująco. Krzyż - symbol Trójcy Świętej: krzyż maltański symbolizuje Jezusa Chrystusa, promienie lub ozdoby między ramionami krzyża – symbolizują Boga-Ojca, zaś gołębica jest symbolem Ducha Świętego.

LUTERANIE


Luteranie - czyli członkowie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, który rozumie siebie jako część Kościoła powszechnego, zaś w swoim odczytaniu chrześcijaństwa odwołuje się do reformy Kościoła, jaka w XVI-wieku została zapoczątkowana przez Marcina Lutra. Podstawą nauki naszego Kościoła jest Biblia, którą wykładamy odwołując się do naszych wyznań wiary. Z całym Kościołem powszechnym dzielimy Nicejsko-Konstantynopolitańskie Wyznanie wiary, z Kościołem Zachodnim dzielimy także Apostolskie i Atanazjańskie wyznania wiary, zaś z wszystkimi Kościołami tradycji luterańskiej na świecie dzielimy wyznania wiary XVI-wiecznej Reformacji zebrane w tzw. „Księdze Zgody”. Wśród zebranych w niej tzw. ksiąg wyznaniowych kluczową rolę odgrywają „Wyznanie augsburskie” z 1530 roku i rok starszy „Mały katechizm” Marcina Lutra.

PROTESTANCI


Sejm w SpirzeProtestanci – historycznie nazwa ta sięga protestu, który na sejmie Rzeszy Niemieckiej w Spirze, w 1529 roku, złożyli przedstawiciele 6 księstw oraz 14 miast. Sprzeciwili się w nim uchwale sejmu pozbawiającej wolności religijnej i w konsekwencji zabraniającej przechodzenia na ewangelicyzm. Nazwa protestanci odnosiła się więc pierwotnie do zwolenników luteranizmu. Obecnie podpisuje się pod nią wiele Kościołów i wspólnot wywodzących się z XVI-wiecznej reformy Kościoła, przy czym różnorodnie intepretują one jej dziedzictwo, odwołują się do różnych jej nurtów, a także późniejszych nowych prądów w teologii i życiu Kościoła, jakie powstały wśród spadkobierców XVI-wiecznej odnowy Kościoła. Nie każdy protestant jest więc ewangelikiem, ale każdy ewangelik jest protestantem.

RÓŻA LUTRA


Róża LutraRóża Lutra jest symbolem Kościołów ewangelicko-luterańskich niemal na całym świecie, w tym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Początkowo była pieczęcią, którą od 1530 roku znaczył swoją korespondencję. Jej symbolikę Luter wyłożył w jednym ze swoich listów.

„Wyznacznik mojej teologii. Najpierw powinien być krzyż, czarny [umieszczony] w sercu, o naturalnej barwie, przez co sam sobie czynię przypomnienie, że wiara w Ukrzyżowanego, czyni nas błogosławionymi. Ponieważ tak wierząc sercem, zostaje się usprawiedliwionym."

- WA, Luthers Briefwechsel, 5. Band, S. 444f (Nr. 1628)


Róża Lutra