Ewangelicy na Świecie

ANDREAS CELSIUS (CELSJUSZ)


BefkaAndreas Celsius (Celsjusz) (ur. 27 listopada 1701 w Uppsali, zm. 25 kwietnia 1744 w Uppsali) - był szwedzkim astronomem i fizykiem. Znamy go przede wszystkim z opracowanej w 1742 roku skali temperatur, która została nazwana skalą Celsjusza. Ale to nie jedyne jego dokonania tego ewangelickiego naukowca.

Biorąc przykład ze swoich rodziców i dziadków, którzy byli profesorami matematyki i astronomii, został profesorem astronomii na uniwersytecie w Uppsali, mając zaledwie 29 lat.

W czasie swoich podróży naukowych po Włoszech i Francji wziął udział w ekspedycji Francuskiej Akademii Nauk do Laponii, celem ustalenia, czy kula ziemska posiada spłaszczenie na biegunach. Dzięki potwierdzeniu tej teorii Celsjusz zyskał sławę w swoim kraju.

Kiedy do niego powrócił, dzięki jego staraniom, w roku 1740, otworzono pierwsze uniwersyteckie obserwatorium astronomiczne w Szwecji. Tam też dokonał swoich astronomicznych odkryć. Należał do pierwszych uczonych, którzy stwierdzili, że zjawisko zórz polarnych ma charakter magnetyczny. Opublikował także katalog jasności około 300 gwiazd, który opracował według stworzonego przez siebie systemu.

W 1742 r. w Kroniki Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk ukazał się jego artykuł "Uwagi o dwóch stałych stopniach termometru". Celsiusz zaproponował wykorzystanie w pomiarach temperatury dwóch punktów – topnienia lodu oraz wrzenia wody – i podzielenia skali pomiędzy nimi na 100 stopni, przy czym punktowi topnienia miało odpowiadać 100 stopni (zob. wyjaśnienie poniżej), natomiast punktowi wrzenia – 0. W ten sposób właśnie narodziła się skala Celsjusza, a uczony trafił do historii fizyki.

Inny szwedzki badacz – Carl von Linne (1707-1778) dokonał odwrócenia skali i taki układ używamy.

FAHRENHEIT DANIEL GABRIEL


BefkaDaniel Gabriel Fahrenheit (ur. 24 maja 1686 w Gdańsku, zm. 16 września 1736 w Hadze) – urodził się w rodzinie ewangelickiej. Jego ojciec, Daniel Fahrenheit, był gdańskim kupcem, zaś matka Concordia, z domu Schumann, pochodziła ze znanego rodu gdańskich przedsiębiorców. Rodzina Fahrenheitów wywodziła się prawdopodobnie z dolnosaksońskiego Hildesheim. Dziadek fizyka w 1650 r. przybył do Gdańska z Knipawy – jednego z trzech miast wchodzących w skład stolicy Prus Książęcych - Królewca.

Po śmierci rodziców Daniel Fahrenheit wyprowadził się z Gdańska do Holandii i to z tym krajem związał swoją przyszłość. Osiedlił się w Hadze w roku 1717, skąd dojeżdżał do Amsterdamu, gdzie nauczał chemii. Zarabiał konstruując termometry i barometry.

W kolejnych latach dokonał odkryć, które dały mu rozgłos i które służą nam do dziś. Jako pierwszy zastosował w termometrach rtęć. W 1725 roku opracował termometryczną skalę, zwaną od jego nazwiska skalą Farenheita, dziś stosowaną w niektórych krajach anglosaskich np. w Stanach Zjednoczonych. Stwierdził naukowo, że istnieje zależność pomiędzy temperaturą wrzenia wody a ciśnieniem.

Został również członkiem Towarzystwa Królewskiego w Londynie.